Ana Sayfa  |  Yardım  |  Üyeler  |  Giriş  |  Kayıt
 
OTURUYORSAN KALK; AYAKTAYSAN YÜRÜ; YÜRÜYORSAN KOŞ!
Yurt ve dünya sorunlarına soldan bakan dostlar HOŞGELDİNİZ .Foruma etkin katılım yapabilmeniz için KAYIT olmalısınız.
Forum Ana Sayfası  »  Türkiye Devrim Tarihi
 »  31 Mart'ta yabancı parmağı...

Yeni Başlık  Cevap Yaz
31 Mart'ta yabancı parmağı...           (gösterim sayısı: 631)
Yazan Konu içeriği

boşluk

melnur
[Gelenek]
Forum Yöneticisi

Varsayılan Kullanıcı Resmi

Kayıt Tarihi: 02.08.2013
İleti Sayısı: 5.818
Şehir: İstanbul
Durum: Forumda Değil

E-Posta Gönder
Özel ileti Gönder

Konu Tarihi: 31.03.2017- 09:08
Alıntı yaparak cevapla  


31 Mart'ı Doğan Avcıoğlu'nun gözüyle hatırlamak: 31 Mart'ta yabancı parmağı

"İngiliz basını ve İstanbul’daki İngiliz Sefareti ayaklanmayı ellerinden geldiği kadar desteklemişlerdir. Mustafa Kemal: Dictateur yazarı Philippe de Zara’ya inanmak gerekirse, başta Fitzmaurice olmak üzere, Intelligence Service, 31 Mart Ayaklanmasına yardım etmiştir."

Resim Ekleme
31 Mart 1325 (13 Nisan 1909) günü Ayasofya'nın avlusunda toplanmış gerici kalabalık

Editörün Notu: Eski takvime göre 31 Mart 1325'te (13 Nisan 1909) gerçekleşen Meşruiyet karşıtı gerici ayaklanmanın önemli bir boyutunu, dış güçlerle ilişkisini, Doğan Avcıoğlu 1969 yılında   yayımladığı 31 Mart'ta Yabancı Parmağı başlıklı çalışmasında ele almıştı.

Gericiliğin tarihimizdeki en cüretkar meydan okumalarından biri olan 31 Mart'ın gerçekleşmesinde kapitalist sistemin tepesinde yer alan İngiltere'nin rolünün incelendiği bu çalışmanın "31 Mart'ı 'Intelligence Service' düzenledi" (Intelligence Service: İngiliz Gizli Servisi) başlıklı yedinci bölümünü soL okurlarıyla paylaşıyoruz. Avcıoğlu, 31 Mart'a pek bakılmayan bir pencereden bakıyor ve bu olayı Osmanlı'nın paylaşılması sürecinde İngiltere-Almanya çekişmesi üzerinden inceliyor. Avcıoğlu'nun analizi, bu başlıklara ek olarak, Türkiye'de o dönemdeki ilerici güçlerin sınırlarını da resmeder nitelikte olması açısından önem arz ediyor.

YOBAZLARIN PATRONU FITZMAURICE

31 Mart irtica olayı, Almanya’nın lehine sonuç vermiştir, fakat ayaklanmanın baş aktörünün İngiltere olduğundan pek az şüphe edilebilir. Daha önce de gördüğümüz üzere, o günlerin lider emperyalist devleti, İttihatçıların balayı hayallerine rağmen, milliyetçi eğilimleri dolayısıyla onları kuşkuyla karşılamış ve milliyetçi harekete karşı olan her türlü yerli unsurla işbirliğine yönelmiştir. Hüseyin Cahit Yalçın’ın deyimiyle, “Meşrutiyetin ferdasında Abdülhamit’in zulmüne düşman olduğu zannolunan İngiltere’nin İstanbul sefirinin arabasını, hürriyete kavuşmuş Türkler, beygirleri çıkararak sokaklarda çekmişlerdir. Fakat İstanbul’daki İngiliz Sefareti, İttihatçıları, “Chauvin”, müfrit nasyonalist ve müfrit vatansever bularak muhalefeti teşçi etmişlerdir.” (1)

Ahmet Emin Yalman da, İngiltere ve müttefiki Rusya’nın İttihat ve Terakki’ye karşı tutumunu şöyle değerlendirmektedir:

“İngiltere ve Rusya, Türkiye’nin bütün hoşnut olmayan unsurlarıyla birleştiler. Bunlar arasında Ermeniler, Rumlar, Kürtler, Çerkezler ve Arnavutlar gibi ırki ve dini azınlıklar, eski rejim mensupları, dinsel bağnazlar, muhalif basın liderleri, yeni rejimden umdukları nimetleri bulamayanlar, prensip itibarıyla gizli komiteye karşı çıkan bazı aydınlar bulunmaktaydı. (…) Seçimlerde, Rus ve İngiliz siyasi ajanları, aktif biçimde muhalefet adaylarının kazanması için çalışmaktaydı.” (2)

İngilizlerin İttihatçılara karşı destekledikleri lider, “Çılgınlık derecesinde İngiliz taraftarı” dedikleri ihtiyar Kamil Paşa’dır. Meşrutiyet’in ilanından kısa süre sonra, Kamil Paşa ile İttihatçıların arası açılınca, İngiliz basını, İttihat ve Terakki ile gizli komite aleyhine şiddetli bir kampanya açmıştır. Kamil Paşa’nın 31 Ocak 1909’da düşürülmesi üzerine, İttihatçıların “İngiltere’yle dostuz”teminatına rağmen, kampanya şiddetlenmektedir.

İstanbul’daki İngiliz Sefareti ise, Kamil Paşa’yı tekrar iktidara getirmek için tertiplere girişmiştir. Bu işleri yürüten baştercüman Fitzmaurice’dir.


Resim Ekleme
Avcıoğlu'nun bahsettiği İngiliz Sefareti Baştercümanı Gerald Fitzmaurice (1865-1939)

İngilizler’in bir zamanlar CIA kadar ünlü gizli örgütü Intelligence Service’in ileri gelen bir adamı olan Fitzmaurice, Celal Bayar’ın deyimiyle, “Türkiye’nin istikrarını bozmak isteyen şahıs ve gruplarla devamlı temas halindeydi. Meşrutiyet’in ilanını sağlayan ve onun bekçiliğini yapmak isteyen İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni yıkmakla meşguldü.” (3) Daha önce Anadolu’da Ermeniler hesabına faaliyet gösteren Fitzmaurice, İstanbul’un kudretli kişilerindendir. Mesela, 7 Ağustos 1908’de, İttihatçılardan ürkerek, İngiliz Sefareti’nden yardım rica eden Abdülhamit’in ünlü Sait Paşa’sı için İttihatçılardan, Paşa’ya bir şey yapılmayacağı hususunda teminat alan kişi Fitz Maurice’dir.

Meşrutiyet’in ilanı üzerine, derhal Sadrazam köşküne gidip, “Sultan’ın halkla teması gerek” deyip, Abdülhamit’in isteksizliğine rağmen, bunu başaran yine Fitzmaurice’dir. (4)

Resim Ekleme
Büyük Gazete'nin 31 Mart'ı kapağına taşıdığı 10 Şubat 1928 tarihli sayısı. Abdülhamit'in elinde tuttuğu 31 Mart'tan İstanbul üzerine ve Boğaz'a kan damlıyor.

Fitzmaurice, İttihat ve Terakki muhalifleriyle sıkı ilişkiler kurmuştur. Rauf Orbay, hatıralarında Fitz Maurice’in Albay Sadık ve Prens Sabahattin’i 31 Mart’ı hazırlamakta alet olarak kullandığını yazmaktadır. (5) Volkan’cı Derviş Vahdeti’nin ikiz kardeşi Serbesti gazetesi başyazarı Mevlanzade Rifat, Fitzmaurice’in önünde iki büklüm olmaktadır. Ziya Şakir Zoko’nun yazdığına göre, “Mevlanzade Rifat Bey, gereke Meclis koridorlarında ve gerek Babıali salonlarında Fitzmaurice‘e tesadüf ettikçe yerlere kadar eğilmekte, şaşılacak derecede büyük bir hürmet göstermektedir.” (6) Fitzmaurice’in bendesi Mevlanzade, 31 Mart ayaklanma günü gazetesinde, İngiltere’nin “Bizi, bizden ziyade düşündüğünü” belirttikten sonra, İngilizler’in bir öğüdünü dile getirmektedir. Öğüt, İttihat ve Terakki’nin “izale”edilmesidir. İttihatçılar devrilince, Mevlanzade’ye göre, Avrupa’nın güveni geri gelecek ve Osmanlı ülkesine birçok yatırımlar yapılacaktır.

Bu şartlar altında, İngiliz basını ve İstanbul’daki İngiliz Sefareti ayaklanmayı ellerinden geldiği kadar desteklemişlerdir. Mustafa Kemal: Dictateur yazarı Philippe de Zara’ya inanmak gerekirse, başta Fitzmaurice olmak üzere, Intelligence Service, 31 Mart Ayaklanmasına yardım etmiştir. (7)


Cvp:
Yazan Cevap içeriği

boşluk

melnur
[Gelenek]
Forum Yöneticisi

Varsayılan Kullanıcı Resmi

Kayıt Tarihi: 02.08.2013
İleti Sayısı: 5.818
Şehir: İstanbul
Durum: Forumda Değil

E-Posta Gönder
Özel ileti Gönder

Cevap Tarihi: 31.03.2017- 09:11
Alıntı yaparak cevapla  


İNGİLTERE: "31 MART İRTİCA DEĞİLDİR!”

31 Mart irticaında, İngiliz parasının döndüğünü delilleriyle tespit etmek güçse de, 31 Mart ayaklanma günü İngiliz Elçiliği’nin, kendine bağlı konsolosluklara bir genelge göndererek, olayın yanlış anlaşılmaması için çalıştığı muhakkaktır. Ayaklanma günü, Yüzbaşı Bettelheim’in de, şüpheli şartlar altında, Ayasofya’da dolaşması dikkati çekmiştir. (8)

Ayaklanmadan sonra, Hareket Ordusu başkente girinceye kadar, İstanbul’da işbirlikçi muhalefet ve İngilizler istedikleri gibi at oynatmışlardır. Hariciye Nazırı Rifat Paşa ve 31 Mart tertipçilerinden İsmail Kemal, Sina Akşin’in deyimiyle, İngiltere Sefareti’ni “Akıl danışılarak, yardım istenecek komşu kapısı” sayan kişilerdir.Muhaliflerden İsmail Kemal, işbirlikçi bir Arnavut nasyonalistidir. Yunan Hariciye Nazırı Baltacis’ten para alarak, Osmanlı mebus seçimlerinde çalışmak için görevlendirilmiştir. (9) Bu satılık kişi, İngiltere’nin adamıdır. Bütün Arnavut köylerine, dağıtılan bir telgrafında, İsmail Kemal, tertipçilerin arasında yer aldığı 31 Mart’ın, bir irtica hareketi olmadığını söylemiştir. Ona göre 31 Mart, “Efkar-ı umumiyenin, memleketin siyasi hayatına diledikleri gibi hükmetmek isteyenler aleyhine ayaklanmasından ibarettir.” (10) Bir iddiaya göre, İngiliz Sefaretinin “31 Mart, irtica olayı değildir. Yanlış anlamayın” mealinde konsolosluklara yolladığı genelge, İsmail Kemal’in telkini üzerine yazılmıştır.

Resim Ekleme

Dönemin önemli yayınlarından L'Illustration "Türk Anayasasının Koruyucusu" başlığıyla çıktığı 15 Mayıs1909 tarihli sayısında Hareket Ordusu Komutanı Mahmut Şevket Paşa'yı Pera'da gösteriyor.

İNGİLTERE, HAREKET ORDUSU’NU DURDURMAK İSTİYOR

Ayaklanma üzerine istifa eden Ahmet Rıza Bey’in yerine Meclis başkanlığına getirilen İsmail Kemal, herhalde İngiliz Sefareti’nin telkinleriyle, olayın bastırılmasının, Sadarete Kamil Paşa’nın ve Harbiye Nezaretine Nazım Paşa’nın getirilmesine bağlı bulunduğunu Abdülhamit’e söylemiştir. Eğer, hareket kesin başarıya ulaşmış olsaydı, Tevfik Paşa’nın yerine Kamil Paşa’nın Sadarete geleceğinden şüphe yoktu. Fakat Rumeli’de Hareket Ordusu, İstanbul üzerine yürümeye hazırlanmaktadır. Her şeyden önce, bu yürüyüşü önlemek gereklidir. Ünlü The Times gazetesi, Hareket Ordusu’nun tehditlerinden “blöf” diye söz etmektedir. Times, üç haftadan önce yığınak yapılamayacağını, yapılsa da, Nazım ve Ethem Paşaların İstanbul yakınında bir yığına müsaade etmeyeceğini muhakkak saymaktadır. İngilizci Hükümetle, Harbiye Nezareti’ni kabul eden Ethem Paşa, Mahmut Şevket Paşa’ya “çeşitli siyasi mahzurlara meydan vermemek üzere, İstanbul’a yürümeyin” direktifini vermiştir. Fakat İngiliz ve Yunan parası ile beslenen Meclis Başkanı İsmail Kemal, Mahmut Şevket Paşa’nın, Bab-ı Ali’nin sözüne kulak asmayacağını bilmektedir. Bunun içindir ki, işbirlikçi meclis başkanı, Hareket Ordusu’nun İstanbul’a girişini engellemek üzere, İngiliz Sefiri Lowther’e başvurmuştur. Lowther, bu teklifi olumlu karşılamış, Hareket Ordusu’nu durdurmayı denemiştir. (11) Ama, teşebbüs başarısız kalmıştır. Meşrutiyet’i kurtarma heyecanı ve azmi içinde yola çıkan ve Almanya tarafından da desteklenen Hareket Ordusu, İstanbul’a girmiş ve İngilizci rejime son vermiştir.

Burada dikkati çeken bir nokta, Türk Donanması’nın başında bulunan İngiliz Amirali Gambel’in durumudur. Hareket Ordusu, Yeşilköy’e geldiği zaman donanmanın Gambel Paşa kumandasında denize açılacağı ilan edilmiştir. Fakat, Yeşilköy açıklarında demirleyen filoya Miralay Rüstem Bey kumanda etmiş ve durum bir bildiri, daha doğrusu bir yalanlama ile açıklanmıştır. Amiral Gambel’in işine de, Hareket Ordusu İstanbul’a egemen olduktan sonra, Sina Akşin’in deyimiyle, “zamansız ve şüpheli şartlar altında” son verilmiştir. O tarihte, Yıldız’da görevli bulunan Halit Ziya Uşaklıgil, bu ayrılışı şöyle yorumlamaktadır:

“Kısa bir zamanda böyle bir muvaffakiyet gösteren bu zatın vazifesinde devamı, istikbal için bir müjde hükmündeyken, ondan tam istifade edilecek zamanda hizmetine hatime çekilmesi elbette bir sebebe müstenid olacaktı ki, bunu anlayamamıştık yahut anladık da, anladığımızda ısrarla tevakkuf etmedik.” (12)

Bu olağanüstü ayrılış, İngiliz Amiralinin Hareket Ordusu aleyhine ve İstanbul’da 31 Mart ayaklanmasını düzenleyen İngilizci muhalefet lehine şüpheli bazı faaliyetlerde bulunmasının sonucu mudur, bilmiyoruz. En azından, donanmamızın başına getirilen İngiliz Amiralinin 31 Mart’tan sonra güvenilir bir kişi olmaktan çıktığı söylenebilir.

İNGİLİZ HARİCİYESİ'NİN ÖZELEŞTİRİSİ

Böylece, Kamil Paşa’yı yeniden iktidara getirmek üzere, İngiltere ve işbirlikçi muhalefet tarafından düzenlenen 31 Mart Ayaklanması beklenenin tersi bir sonuç vermiş, İstanbul’da Alman nüfuzu artmıştır.

Olaydan sonra, İngiltere Hariciye Nazırı, İstanbul’daki Sefirine yazdığı bir mektupta, “belli ki, İttihat ve Terakki’nin elindeki gücü çok küçümsedik (…) son 3-4 ayda İttihat ve Terakki’ye ve Genç Türklere karşı kendimizi fazlasıyla eleştirici bir tutuma kaptırdık” diyerek, özeleştirisini yapmıştır. (13) Fakat biraz sonra göreceğimiz üzere, İttihat ve Terakki’yi devirip, İngilizci Kamil Paşa’yı iktidara getirmek üzere, Fitzmaurice’in işbirlikçi muhalefetle birlikte giriştiği darbe teşebbüsleri son bulmayacaktır.


1) Halkçı gazetesi, 18.6.1954

2)Turkey in the World War, Yale University, s. 45.

3) Ben de Yazdım, s. 904

4) a.g.e., s. 908

5) Yakın Tarihimiz, c. II, s. 80

6) Ben de Yazdım, s. 186

7) Mustafa Kemal: Dictateur, s. 61

8) Sina Akşin, 31 Mart Ayaklanması ve ona yol açan olaylar (teksir), s. 488

9) Edward Driault, La Grèce et la Grande Guerre, de la Rèvolution Turquie au Traité de Lausanne, c. V, s. 8

10) Ben de Yazdım, Belge 13, s.254

11) Sina Akşin, s. 488

12) a.g.e., s.489

13) a.g.e., 490  

http://haber.sol.org.tr/toplum/31-marti-dogan-avcioglunun-gozuyle-hatirlamak-31-martta-yabanci-parmagi-191086


Cvp:
Yazan Cevap içeriği

boşluk

melnur
[Gelenek]
Forum Yöneticisi

Varsayılan Kullanıcı Resmi

Kayıt Tarihi: 02.08.2013
İleti Sayısı: 5.818
Şehir: İstanbul
Durum: Forumda Değil

E-Posta Gönder
Özel ileti Gönder

Cevap Tarihi: 02.04.2017- 08:26
Alıntı yaparak cevapla  


Mehmet Bozkurt'la 31 Mart üzerine: 16 Nisan'ın 'Evet'i yeni 31 Mart olur

Ülkenin en önemli kırılma anlarından biri olan 31 Mart şeriatçı ayaklanmasını 108. yıl dönümünde tarihçi, yazar Mehmet Bozkurt'la konuştuk. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, Abdülhamid'den daha gerici olduğunu ifade eden Bozkurt, 16 Nisan referandumunda çıkacak "Evet"in yeni bir 31 Mart anlamına geleceğine dikkat çekti.

Resim Ekleme

Ali Ufuk Arikan

31 Mart 1909, ülke tarihinin en önemli kırılma anlarından birine sahne olmuştu. Bundan 108 yıl önce başlayan şeriatçı ayaklanmayı, ayaklanmanın sonuçlarını ve bugüne bıraktığı mirası tarihçi, yazar Mehmet Bozkurt'la konuştuk.

Bozkurt, bugün iktidarın ve özelinde Erdoğan'ın, adına diziler çektirdiği, her konuşmasında örnek gösterdiği Abdülhamid'den daha gerici olduğunu söylerken, 1909'la 2017 arasında önemli bağlantılara ve yakınlıklara dikkat çekti. 31 Mart   ayaklanmasının ülke tarihini ve sonrasındaki akışı belirleyen önemli kırılmalardan biri olduğunu belirten Bozkurt, 16 Nisan referandumunda çıkacak "Evet"in yeni bir 31 Mart anlamına geleceğine işaret ederken, çıkacak "Hayır"ın ise 31 Martçılara karşı önemli görevler yükleyeceğine dikkat çekti.

Bozkurt'la 31 Mart'ta yaşananlar, İttihat Terakki ve günümüze bıraktığı miras üzerine konuştuk.

CEMİYET VE PARTİ BİR VE AYNI ŞEY DEĞİL...

31 Mart'ta yaşananlara gelmeden önce belki 8 ay öncesine, 1908 devrime gitmek gerekir sanırız. 1908'den 31 Mart 1909'a geçerken tarih nasıl aktı da bu ayaklanma yaşandı?
Evet, 31 Mart'a gelmeden öncelikli olarak 1908 devrimine bakmamız gerekiyor. 1908'de benim bizim çocuklar dediğim ya da benim bizim çocuklar demekte ısrar ettiğim devrimciler var. Bu devrimciler, çeteye çıkıyorlar. İşte Resneli, Enver gibi gençler dağa çıkıp Abdülhamid'e karşı artık silahlı mücadeleye girişiyor. Bunların başında Resneli Niyazi var. 1908'de Abdülhamid meşrutiyeti ilan etmek zorunda kaldıktan sonra, 25 Temmuz'da çok şey değişiyor İstanbul'da. Çok sayıda gazete çıkıyor, dernekler kuruluyor, sendikalar kuruluyor. Bir toplumsal kaynaşma ortaya çıkıyor ve İttihat Terakki karşıtı görüşler de burada yeşermeye başlıyor.

Burada iki şeyi ayırmayı önemli görüyorum:   İttihat Terakki Fırkası ve İttihat Terakki Cemiyeti. Bir parti var, bir de cemiyet dediğimiz örgüt var. Bu ikisi arasında çok ciddi farklar var. 1908'in hemen ardından yapılan seçimde İttihat Terakki Fırkası neredeyse yüzde 98'le seçimi kazanıyor ama Cemiyet, Partiyi tam olarak asla kabul edemiyor. Mesela İttihat Terakki milletvekillerinin kongrelere katılıp katılmaması konusu bile tartışılıyor. Sonrasında 3 vekilin katılması kararı alınıyor, bunlara da konuşma hakkı verilip verilmemesi tartışma konusu oluyor. Bu gizliliğini İttihat 1918'e, kapatılıncaya kadar koruyor. Cemiyet üyeleri örgütü adeta göz bebekleri gibi korurlar, düşünün, partiyle bile ilişkisi son derece kısıtlı.

Zaten karşı devrim hareketinin gelişmesinde de Meclis'in atıl kalması, yani 1909 gerici baş kaldırmasında Meclis'in büyük çoğunluğu İttihat Terakki Partisi mensubu olmasına rağmen ayaklanmanın ilk günlerinde son derece tutuk davranmış, tutuk kalmıştır. Oysa Cemiyet öyle değildir, Cemiyet'in ana merkezi Selanik'tir. Haberleşme ve ulaşımın aksaması nedeniyle İstanbul'a kolay ulaşılamadı örgüt. O nedenle isyan büyüdü ve gelişti, Meclis'te geri çekildi. O yüzden İttihat Terakki dediğimizde akla parti gelir, parti değil Cemiyet'in merkezde olduğunu görmememiz gerekiyor.

Arada bir açı var, direksiyon Cemiyet'te?
Kesinlike, çok da ciddi bir açı var.

BABIALİ BASKININA KADAR...

Buradan 31 Mart'a geldiğimizde, 1908 yaşanıyor ve Cemiyet Selanik'te. İTC iktidarı almakta neden bu kadar tereddüt ediyor, neden daha cüretli davranmıyor?
Davranamıyor çünkü devrimi yapan çocuklar, genç insanlar. Osmanlı geleneğinde gençlerin yönetici kadrolarda yer alması pek söz konusu değil, kendilerine yönetim konusunda güven duyamıyorlar ve yaşlı insanlara yönetimi bırakıyorlar fakat Talat Paşa gibi bir örgütçü var ve o bu yaşlı yöneticilerin yanına bir tane genç koyalım örgütten diyor. Onların hem yönetimi öğrenmesini hem de gözlerini açıp iktidarı denetlemesini istiyor. Böyle bir yöntem izliyor İttihatçılar. 1913 Babıali Baskını'na kadar yönetimi İttihatçılar almıyor.

31 Mart'ı yaratan koşulların en önemli nedenlerinden biri bu sanırım. Peki, 31 Mart'ı yaratan diğer koşullar nelerdi, bu karşı devrim girişiminin kaynakları nelerdi?
31 Mart'ta bugün AKP içindeki koalisyon benzeri bir gerici koalisyon var. Bir kere Derviş Vahdeti dediğimiz bir dinci var, Volkan gazetesinin başyazarı. Bir de Prens Sabahaddin dediğimiz liberal görüşlere sahip bir isim ve Ahrar Partisi var. Bu ikisinin ortaklığı söz konusu ve başka mutsuz insanlar da var. İTC'nin orduyu gençleştirme çalışmaları var. O dönem okuma yazma bilmeyen paşalar vardı ve bu isimlerin tasfiyesi süreci başladı. Er ve erbaşlar arasında huzursuzluk çıktı ve bu isimler de isyanda yer aldı. Ayrıca medrese öğrencileri de bu isyanda yer aldı. Eskiden medrese öğrencileri ve bırak medrese öğrencilerini İstanbul doğumlular askerlik yapmıyordu, 1908 sonrası eşitlik gereği onlara da askerlik zorunluluğu getirilince onlar da gerici ayaklanmada yer aldı. Ayaklanmanın merkezinde yer alan iki ana figür ise Derviş Vahdeti ve   Prens Sabahaddin olmuştu.

Abdülhamid'in oynadığı rol neydi bu süreçte?
Abdülhamid bu kavganın içinde başka bir gerici figür olarak karşımıza çıkar fakat karşı devrim sırasında tam olarak rengini belli etmez, sonuçlanmasına bakar.

Yine mi denge politikası?

Evet, ünlüdür dengeciliği. Bu yüzden 31 Mart'ı ilk başta dışarıdan gözler ama Cemiyet bunu asla affetmez. Mesela Cemiyet-Parti arasındaki farklardan biri de budur, partinin vekilleri isyanın bastırılmasından sonra Abdülhamid'in yargılanmasını reddeder ama Cemiyet bu konuda kararlı ve tahtttan indirilmesini sağlayan da bu baskı zaten. Cemiyet bu gerici ayaklanmadan Abdülhamid gibi hafiye ordusuna sahip bir ismin habersiz olmasının mümkün olmadığına emindir.

'İNGİLİZ PARMAĞI ÇOK NET'

31 Mart geliyor ve gericiler ayaklanıyor İstanbul'da. Bu sürecin kırılma anları neydi?
31 Mart öncesinde bir takıım önemli olaylar var. Cemiyet'e karşı 1908 devriminden hemen sonra saldırılar başlar. Volkan bugünkü Yeni Akit'ten farklı değildir. Derviş Vahdeti de Yeni Akit'in herhangi bir yazarına benzetilebilir hatta Yeni Akit biraz daha gerici olabilir Volkan'a göre, Volkan meşrutiyet karşıtı değil, Cemiyet karşıtlığı çok yoğun.

Burada özellikle Serbesti gazetesinin başyazarı Hasan Fehmi'nin öldürülmesi kırılma anı oluyor ve o günden sonra intikam çağrıları yer alıyor gerici basında. Ve 31 Mart'ta da bu ayaklanma başlıyor. Burada Volkan gazetesinin çok önemli bir rolü var. Ordu içine muazzam bir şeriat propogandası yapılıyor. Bakın çok ilginçtir, İttihatçıların devrimi koruması için Taksim'deki kışlaya yerleştirdiği 4. Avcı Taburu'nda başlıyor ayaklanma. Volkan tam da burada çok etkili olmuştur çünkü. Er ve erbaşların şeriat mektupları bu gazetede yayımlanmış, açıkça şeriat çağrıları yer almıştır.

Ve bu iş sonunda şeriatçı ayaklanmayla patlamıştır.


Cvp:
Yazan Cevap içeriği

boşluk

melnur
[Gelenek]
Forum Yöneticisi

Varsayılan Kullanıcı Resmi

Kayıt Tarihi: 02.08.2013
İleti Sayısı: 5.818
Şehir: İstanbul
Durum: Forumda Değil

E-Posta Gönder
Özel ileti Gönder

Cevap Tarihi: 02.04.2017- 08:29
Alıntı yaparak cevapla  


Bu süreçte İngilizlerin rolüne de belki tam burada değinmek gerekiyor?
İngiliz parmağı çok ciddi biçimde var 31 Mart'ta. İngilizler çok açık bir biçimde destekliyor bu şeriatçı ayaklanmayı. İngilizler Kamil Paşa ve Prens Sabahaddin'in yanında yer alıyor. Dünyanın hiçbir yerinde görülmemiş bir olay da var; İngiltere Kralı 4 kez sadrazam olarak atanan Kamil Paşa için Abdülhamid'e tebrik mesajı iletiyor ve iyi ki sadrazam yaptınız diyor. İş o boyutta yani... 31 Mart tarihinde de İngilizler bu şeriatçı ekibin yanında yer alıyor.

Resim Ekleme
Fotoğraf: Emre Köse

Meşhur 'Hareket Ordusu'nun yola çıkışına gelirsek... Hareket Ordusu'nun oluşumu ve Cemiyet'in bu süreci örgütleme süreci nasıl gelişti?
Cemiyet'e haber geldiğinde, o dönem "Hürriyet'in Kabesi" denilen Selanik'e haber geldiğinde, sadece Cemiyet değil birçok insanda büyük infiale yol açıyor İstanbul'daki bu şeriatçı ayaklanma. Derhal İttihat Terakki kulüplerinde toplantılar yapılıyor ve harekete geçilmesi kararı alınıyor. Sonrasında bildiğiniz gibi Hareket Ordusu yola çıkıyor...

'HAREKET ORDUSU AYNI ZAMANDA BİR HALK HAREKETİ'

Hareket Ordusu'nda Mustafa Kemal'in rolüne ilişkin çokça tartışma var, siz neler düşünüyorsunuz?

Bu çok tartışmalı bir konu. Hareket Ordusu'nun adını Mustafa Kemal'in verdiği, Mahmut Şevket Paşa'nın kurmay subayı olduğu tezleri var ama bunların doğruluğu çok tartışmalı. Yalçın Küçük burada Mustafa Kemal'in temel rol oynamadığını söyler. Burada temel rolü oynayanlar 1908'de çeteye çıkan gençlerdir aslında. Enver'dir, Resneli'dir, Atıf Kamçıl'dır, Eyüp Sabri'dir ve bunların hepsi bir bölüğün başına geçmiştir.

Bu arada mutlaka eklemek gerekir, Hareket Ordusu sadece bir "ordu" değildir. 25 bin asker varsa Hareket Ordusu'nda içinde, 15 bin de sivil var. Yalçın Küçük, Hareket Ordusu için Kuvayi Milliye'nin bir pilot projesi olduğunu söyler. İçinde herkes vardır bu ordunun. Resneli'nin dağda kovaladığı Bulgar çeteleri, Yahudiler, Rumlar herkes burada vardır. Yine Hüseyin Cavit yanılmıyorsam, dün bakkal olarak gördüğüm adam at üstünde, silahıyla İstanbul'a gidiyor der. Sadece bir ordu olarak görmememiz lazım, gericiliğe karşı yükselen bir halk hareketi olarak görmek lazım.

Bu orduyu bir araya getiren şey temelinde Abdülhamid'e duyulan öfkeye dayanıyor diyebilir miyiz?
Abdülhamid'in yıllardır sürdürdüğü despotik politikalara karşı o kinin patladığı andı tam da...

Tekrara düşerek belki... Volkan gazetesi var, Abdülhamid tahtta duruyor. İttihat neden buna müsade ediyor 1908 sonrası?
İttihat ve Terakki henüz genç bir hareket, çok çocuk İttihatçılar. İttihat ve Terakki hem iktidarı alıyor hem de tüm bu olan bitenlere tam ve net müdahalede bulunmuyor. Bu, 1913 Bab-ı Ali Baskını'na kadar böyle devam ediyor...

Tek gerici ayaklanma sadece 13 Nisan da değil bu arada. Bir gün sonra Adana olayları başlıyor. Orada da Ermeniler üzerinden bir gerici ayaklanma var ve yine İttihat Terakki karşıtlığı üzerinden başlıyor bu ayaklanma. Oradaki gericiler, ''Ermeniler, Klikya devletini kuracak'' şeklinde propaganda yaparak insanları İttihat ve Terakki'ye karşı ayaklandırdılar. Nitekim Cemal Paşa ayaklanma sonrası Adana'ya gittiğinde   ''17 bin Ermeni öldürüldü, 1,700 de Türk öldürüldü'' diyor. Ermeniler nasıl Türkleri kesmiş olabilir ki bu durumda?

Bu olay sonrasında dahi Ermeni örgütleriyle İttihat ve Terakki'nin arası gayet iyi durumdaydı ve bir süre böyle devam etti. 1912 seçimlerinde yine İttihat ve Terakki listesinden çok sayıda Ermeni milletvekili vardı...

Hareket Ordusu geldi ve ayaklanmayı ezdi. Tam da bu andan sonra İstanbul'da nasıl bir hava vardı?
İttihat ve Terakki ilk günden olaya tam olarak el koydu, Divan-ı Harp kuruldu ve Galata Köprüsü'nde idam sehpaları dizildi. Derviş Vahdeti asıldı, Prens Sabahattin, İngiliz konsolosluğunun da yardımıyla yurt dışına kaçtı fakat 1909'da Trablusgarp savaşı başladığı için yine İttihat ve Terakki sonunu getiremedi. İsyanı bastıran İttihat ve Terakki yine yönetimi başka türden bir gericiliğe teslim etmek zorunda kaldı.

Hep konuşulur, ''1908'de iktidar oldular ama bir şeyi değiştiremediler'' İttihatçılar denilir. 1913'e kadar gün yüzü görmemiştir İttihatçılar. Trablusgarp ve Balkan Savaşlarıyla ve I. Dünya Savaşı'yla karşı karşıya kalan İttihat ve Terakki, nefes alamıyor ki içerde hamle yapsınlar, gericilikle mücadeleyi ilerletsinler.  

'KURTULUŞ SAVAŞI'NIN TAM DA GÖBEĞİNDE İTTİHAT'

Bu, 1918'e kadar böyledir. 1918'in Kasım ayının başında İttihatçıların ünlü önderleri ülkeyi terk ederken parti kapatıldı ama ''Cemiyet'' kapatılmadı. Cemiyet hep durdu ve Kuvayi Milliye dediğimiz, Kurtuluş Savaşı'nın 16 ay boyunca batı cephesinde Yunan saldırısını durduran, isyanları bastıran Kuvayi Milliye, aslında İttihat ve Terakki'dir. Ben, İttihat ve Terakki ve ''Cemiyet''i ısrarla birbirinden ayırıyorum. Milli Kurtuluş Savaşı'nın da tam göbeğinde İttihat ve Terakki vardır.

'ERDOĞAN, VAHDETİ'DEN DAHA GERİCİDİR'

31 Mart, gericilikle mücadele başlığında bu coğrafyaya nasıl bir miras bıraktı size göre?
Aslında Tayyip Erdoğan, Derviş Vahdeti'den daha gericidir. Derviş Vahdeti, meşrutiyete düşman değildi, bizim ''reis-i cumhur hazretleri'' cumhuriyete düşman. Şu an daha gerici bir durumla karşı karşıyayız. Bugün Tayyip Erdoğan ve Cübbeli Ahmet ikilisi, Prens Sabahaddin ve Derviş Vahdeti ikilisinden farklı değildir. Bunlara karşı mücadeleyi örgütleyecek olanlar liberaller falan değil, biziz. Yani ancak sosyalistler bunun altından kalkabilirler.

Son olarak 1908 ve 1909'un günümüz Türkiye'sine yansımalarını nasıl görüyorsunuz?
Abdülhamid özentisi bildiğiniz gibi siyasal İslam'da bol miktarda var ama açıkça söylemek gerekir, Abdülhamid'in de gerisinde bunlar. Abdülhamid modern bir insan, kız okulları açmış, bu anlamda modern yanları olan, gözünü Avrupa'ya dikmiş, Avrupa'yı takip eden birisidir. Hatta Mustafa Kemal'in de Abdülhamid'in öğrencisi olduğundan söz edilir. Bana kalırsa Tayyip Erdoğan ve ekibi Abdülhamid'den daha geri.

Şunu da eklemek istiyorum; önümüzde bizim bir 16 Nisan var, kuşkusuz ki hayır diyoruz biz ama 16 Nisan'da eğer ''evet'' çıkarsa bu bir yeni 31 Mart olacaktır. Bunun önüne geçmek gerekiyor. Ama sadece ''hayır'' demek de yeterli değil, ''17 Nisan'dan sonra ne yapacağız?'' önemli olan bence bu.

http://haber.sol.org.tr/toplum/mehmet-bozkurtla-31-mart-uzerine-16-nisanin-eveti-yeni-31-mart-olur-191225



Cvp:
Yazan Cevap içeriği

boşluk

melnur
[Gelenek]
Forum Yöneticisi

Varsayılan Kullanıcı Resmi

Kayıt Tarihi: 02.08.2013
İleti Sayısı: 5.818
Şehir: İstanbul
Durum: Forumda Değil

E-Posta Gönder
Özel ileti Gönder

Cevap Tarihi: 01.04.2018- 07:21
Alıntı yaparak cevapla  


31 Mart: 109 yıl önceki şeriatçı ayaklanmayı anımsamak…


Bugün 31 Mart... Bir şeriatçı ayaklanmanın 109'uncu yıldönümü... Türkiye bugün 31 Martçıların iktidarını yaşıyor. Ülke, 1908 Devrimi’nden daha geri bir noktada... İki yıl önce interaktif olarak yayımladığımız 31 Mart Dosyası'nı okurlarımızla bir kez daha paylaşıyoruz...

Resim Ekleme

Ahmet Çınar - Turgut Yıldız

31 Mart şeriatçı ayaklanması, 13 Nisan 1909’da kimi medrese öğrencilerinin, şeriat isteklilerinin ve bazı askeri birliklerin İstanbul’daki yönetime karşı gerçekleştirdikleri bir ayaklanma… Miladi takvime göre 13 Nisan 1909’da yaşanan bu ayaklanma, Rumi takvime göre 31 Mart 1325’te yaşandığı için tarihte de “31 Mart Vakası” olarak anılageldi.

Siyaset bilimci, gazeteci, yazar Doğan Avcıoğlu’nun önemli eserlerinden biri de 31 Mart’ta Yabancı Parmağı adlı kitabıdır. İlk baskısı 1969’da yapılan bu kitapta, 31 Mart Ayaklanması’nda İngiliz emperyalizminin nasıl bir desteği olduğu çeşitli örnekler, olaylar, karşılaştırmalarla gözler önüne serilir.

Şeriatçı Bir Ayaklanma 31 Mart Olayı adlı kitabın yazarı Prof. Dr. Sina Akşin de, gerici ayaklanmayı durdurmak için Selanik’ten harekete geçen Hareket Ordusu’nun İngiltere tarafından durdurulmak istendiğini yazar. Ancak İngiltere’nin bu girişimi başarısız kalmıştır. Meşrutiyet’i kurtarma heyecanı ve azmi içinde yola çıkan Hareket Ordusu, İstanbul’a girmiş ve İngilizci rejime son vermiştir.

http://haber.sol.org.tr/toplum/31-mart-109-yil-onceki-seriatci-ayaklanmayi-animsamak-233569


Yeni Başlık  Cevap Yaz



Forum Ana Sayfası  »  Türkiye Devrim Tarihi
 »  31 Mart'ta yabancı parmağı...

Forum Ana Sayfası

 Bu konuyu 1 kişi görüntülüyor:  1 Misafir, 0 Üye
 Bu konuyu görüntüleyen üye yok.

Benzer konular
Başlık Yazan Cevap Gösterim Son ileti
Benzer konu yok

Etiketler   Martta,   yabancı,   parmağı.


Benzer konular
Başlık Yazan Cevap Gösterim Son ileti
Benzer konu yok

Etiketler   Martta,   yabancı,   parmağı.


Forum Yazılımı:   php Kolay Forum (phpKF)  ©  2007 - 2014   phpKF Ekibi



Forum Mobil RSS