Mehdi Beşpınar mücadele arkadaşını anlattı: Katledilişinin 47. yılında Taylan Özgür üzerine...
Türkiye 68inin unutulmaz isimlerinden Taylan Özgür, 47 yıl önce bugün siyasi bir cinayetle katledilmişti. Ölüm yıldönümünde, mücadele arkadaşı Mehdi Beşpınar ile Taylan Özgürü ve 68i konuştuk.
68 kuşağının sembol isimlerinden olan Taylan Özgür'ü ve mücadelesini katledilişinin 47. yılında arkadaşı Mehdi Beşpınar'la konuştuk.
soL: Taylan Özgürün öldürülmesi 68 Gençlik Hareketi için bir dönüm noktası oldu belki de. Üniversiteli bir genci hedef alan bu siyasi cinayetin ardından silahlı mücadele fikri solcu gençler arasında giderek daha da fazla benimsenmeye başladı. O dönemin mücadele eden gençliği içinde yer alan biri olarak bize bu cinayetin nasıl bir etki yarattığını anlatabilir misiniz?
Mehdi Beşpınar: Taylanın öldürülmesi gençlik hareketinde dönüm noktası demesek de, mutlaka çok önemli bir olaydır. Çünkü polisin önceden planlayıp, yani herhangi bir eylem sırasında falan değil, bilerek işlediği bir cinayet. Etkisi tabii çok çok büyük O dönemde değişik siyasi gruplardaki gençlerin tamamı Taylanı sahiplendi ve bu cinayete karşı müthiş bir birliktelik sağladı tüm üniversite.
Silahlı mücadelenin gelişmesine etkisi oldu mu? Şimdi ben başta bir şey söyleyeyim: Üniversite öğrencilerinin, üniversite hareketinin silahlanması bana ters geliyordu, yanlış geliyordu. Bu yanlışlık aman legal sınırlar içinde kalalım falan diye değil; başkalarının zorladığı bir silahlanmanın, gençliği buna zorlayanların işine yarayacağını düşünüyordum. Çok kısa bir şey anlatayım: Faşistlerle ilk yüz yüze çatışma İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesindeki öğrenci temsilciliği seçimleri sırasında yaşandı. Yeni bina-küçük amfide bir toplantı yapmıştık, 200 kişi kadar içerideydik on tane faşist dışarıdaydı sopalarıyla Kapıya vurdular, dışarıya çıkana, -dar olduğu için kapıdan tek tek çıkabiliyorsun- sopalarla vurdular. O on kişi kaçtı ama sonuçta 200 kişilik gruptan pek çok kişiyi yaraladılar. Biz bir şeyler yapmak lazım dedik ve çok amatörce uzun sopalar aldık. Peşinden faşistlerin bıçaklı saldırıları başladı, hadi biz de bıçak alalım dedik. Peşinden silahlı saldırıları başladı Taylan ilk öldürülen değildir, daha önce de faşistlerin işledikleri cinayetler vardır. Battal Mertoğlu vardır, Mehmet Büyüksevinç vardır ilk anda aklıma gelen Taylan ilk değildir; Vedat Demircioğlu vardır.
Faşistler saldırılarını tırmandırdıkça, onlar silaha sarıldıkça bizim arkadaşlarımız da tabanca almaya başladılar. Yani bir anlamda süreci önce faşistler belirliyordu. Biz ancak ondan sonra kendimizi savunmak için birşeyler yapıyorduk. Ve silahlı okula gidip gelmeler başladığı dönemde polisin bu durumu fark etmemesi mümkün değil. Üniversitede bir sürü sivil polis vardı, bizim aramızda da çok sayıda sivil polis olduğunu sonradan öğrendik.
Ben bu nedenlerle karşıydım silaha. Bir de kitleden kopmamızı getirdi bu durum. Normalde biz bütün o üniversite kitlesine hakimdik, silahlanma artık en uç noktalarına vardığında, Dev-Gençin son dönemleri, 1000-1500 kişiyi zor toplar hale gelmiştik. Öncesinde biz İstanbul Üniveristesinde 10 bin-15 bin kişiyi rahatlıkla toplardık, bütün öğrenciler katılırdı eylemlerimize...
Soruya dönecek olursak, Taylanın öldürülmesinin silahlanmayı artırıcı etkisi olmuştur mutlaka. Ama zaten o sürece girilmişti, silahlanma artıyordu. "Artık burada yapacak bir şey yok, başka mecralar aramak zorundayız, başka şeyler yapmalıyız." düşüncesinin gelişmesine yol açtı yaşananlar. Artık arkadaşlar yardım etmek ya da eğitim görmek amacıyla Filistine gitmeye başladı.
O dönemde gençlik hareketi ne durumdaydı?
Türkiyede gençlik kesiminde iki örgüt vardı. FKF vardı, Türkiyede bütün fakültelerde örgütlü, üyeleri olan daha kurumsal bir örgüt, TİPin gençlik kolları gibi çalışırdı. Bir de 1968de Devrimci Öğrenci Birliği vardı. İstanbul Üniversitesinde kurulmuştur, doğrudan öğrenciler kurmuştur. Öğrencilerin kendilerinin karar aldığı, FKFdeki "aman şunu yaparsak faşizm gelir, bunu yapmayın!" kısıtlamalarına "yeter!" diyerek kurduğu bir örgüttü. FKFnin o pasif tutumuna karşı DÖB kurulmuştur. Başlangıçta daha zayıftı.
DÖBün ilk çıkışı AISEC olayıdır. AISEC toplantısı Türkiyede yapılıyordu, dışarıdan gelenler vardı. Toplantıyı başbakan Süleyman Demirel açacaktı. Biz bunu protesto etmek istedik. 50-60 kişiydik. Demirel gelmedi, bakanı geldi Bayağı olay olmuştu, gazetelerde yazılar çıkmıştı. Bizi topladılar o gün. Birkaç ay içeride yattık. Türkiyede öğrencilerin geniş çapta basında yer bulan ve bu kadar geniş çapta ilk hapse girmeleridir benim hatırladığım kadarıyla. Ondan önce de ODTÜde Bağımsızlık Yürüyüşünde tutuklanmıştı arkadaşlar. Cezaevinden çıktığımızda bizi büyük bir kalabalık karşılamıştı, sempati toplamıştık.
Aynı sene peşinden 68 işgali geldi. Fransada olaylar başladı. Ardından DTCFde olaylar başladı. Biz de sınıfları dolaştık, forumlar yaptık
Öğrencilerin günlük problemleriyle de uğraştık, sınavlar, harçlar Hareketin kitleselleşmesi önemliydi. Taylan yapı olarak bize, DÖBe yakındı. 67de TİP içindeki bölünme belirginleşmişti. MDD olayı çıkmıştı. O zaman Dar Cephe ve Geniş Cephe olarak adlandırılıyordu taraflar. Dar Cepheciler, daha sonra sosyalist devrimci olarak anıldılar.
Bize Taylan Özgürü nasıl tanıdığınızı biraz anlatabilir misiniz?
Taylanla ben ODTÜden arkadaştım, ODTÜdeki en iyi dostlarımdan biriydi. Ben ODTÜde Öğrenci Birliği Genel Sekreter Yardımcısıydım.
ODTÜ Sosyalist Fikir Kulübü üyelerini belli bölgelere gönderip oralarda durumun ne olduğu, neler yapılabileceği üzerine belli gruplar halinde yurdun değişik yerlerine göndermiştik.
Taylan Antalya bölgesindeydi. Oradakiler Elmalıda gölün tamamen kurutulduğunu, kurutulan yere hiçbir hakkı olmamasına rağmen ağaların el koyduğunu, bir şey ektirmediklerini söylerler ve orada köylüler bunun mücadelesini verirken Taylan da bunu duyar ve oraya gider. Taylanın adının duyulmasını sağlayan bu olaydır ve orada köylünün belli haklar kazanmasını sağlayan en önemli kişidir Taylan. Olayı hemen bize de bildirdi, yeni arkadaşlar gönderdik.
Şimdi ODTÜnün o zamanki öğrenci birliğinin, Sosyalist Fikir Kulübünün yöntemleri çok güzeldi. Örneğin, Bafa Gölü sonradan CHPden milletvekili olmuş bir feodal ağanındı! 1950 öncesinden başlayarak CHPden milletvekilliği yapmış bir adam bütün Bafa Gölünün sahibi görüyordu kendini. Gölün kenarındaki balıkçılıkla geçinen işçiler, balıkları tutup ona teslim eder, kendi yiyeceklerini bile kısıtlı alabilirlerdi... O olaya ODTÜden iki otobüs arkadaş, ben de gitmiştim, müdahale edildi. Balıkçılarla balığa çıkıldı, balıklar yendi, bir kısmını götürün satın biz buradayken dendi ve balıkçılar o gölün nimetlerinden yararlanmaya başladılar. Bafada baya güçlü bir sol hareket oluştu. Bunun gibi Artvine giden yoldaşlarımız vardı. Amasya Sığovada araştırma yapan, sonradan sosyoloji profesörü olan arkadaşımız vardır, Bahattin Akşit Tokat, Taşovada ciddi bir sosyolojik araştırma çıkarttı. Hala sosyolojide önemli kitaplardan biridir.
Taylan ile bizim dostluğumuzun pekişme dönemlerinden biri de Komeri protesto eylemleridir. Komerin arabasının yakılmasında ODTÜde, Taylan en önde gelenlerden biridir. Ondan sonra kaçaklık döneminde de onu ben sakladım. Sonra İstanbulda sıkıştık, kayınpederimin evine saklandık Karamürselde 10 gün kadar. Bu olay bizim dostluğumuzu daha da pekiştirdi.
Aslında fotoğrafları vardı. Birikimcilerin başını çektiği bir ansiklopedi çalışması sırasında benden rica ettiler. Benden o resimleri aldılar getireceğiz diye, kaybettiklerini söylediler. Taylanın o dönemde kaçaklıktan resimleri vardı. Bütün fotoğraflarım gitti.
Peki Taylan Özgür genel olarak gençlik hareketi içinde, bütün bu bahsettiğiniz kampanyalarda nerede duruyordu?
Hepimiz öyleydik, bir görev verildi mi gönüllü giderdik. Dersleri çok iyi değildi o nedenle Ama benim gibi okuldan da atılmadı, onu idare edebiliyordu. Bir görev oldu mu, hemen ben giderim derdi. Örneğin, öldürüldüğü zaman İstanbula gelme sebepleri İstanbul Üniversitesi Öğrenci Birliğinin kongresiydi. O kongrede bizlere destek olmak için geldiler ODTÜden. 30-40 kişi kadar bir toplulukla birlikte geldi.
Taylan Özgürün öldürüldüğü olay nasıl gerçekleşti?
Bir gün önce üniversitede gereksiz yere bir takım olaylar oldu. Ertesi gün meydanda polis bunları bahane edip müdahalede bulundu ve içlerinden bir tanesi de hedef gözeterek Taylanı sırtından vurdu. Taylan öldükten sonra çok kişi etkilendi, yani ilişkide olduğumuz kesim de etkilendi. Taylanın ölmesi hiç beklenmedik bir zamanda oldu.
Peki Taylan Özgürün öldürülmesinin ardından ortaya çıkan öfke daha fazla nereye, hangi odağa yöneliyordu?
O zaman bütün öfkeler siyasi iktidara yöneliyordu. Çünkü faşistler, ülkü ocakları onların kimin adamı olduğu belli. O dönemin başbakanı Demirelin Bana sağcılar adam öldürtüyor, dedirtemezsiniz. lafı E öldürtüyordu, sen öldürtüyordun, senin maşandı onlar Sonradan maalesef o dönem solda olan birtakım arkadaşlarımız Demireli de aklamaya çalıştılar.
Nasıl bir bahaneyle yaptılar bunu? Ve kim yaptı?
Yakın zamanlarda Demirel iyiymiş meğer lafları edilmeye başlandı. 68liler Birliği Vakfı, Demirelden para istemeye gitti cumhurbaşkanıyken. İyi, tarafsız bir cumhurbaşkanı dediler. Demirel de bunları odasında kabul edip, yanlarında Bayındır Holdingin başkanını arayıp, Bak iyi çocuklardır, sana gönderiyorum, biraz maddi yardım yap diyerek dalgasını geçmiş. Yani ihtiyacın olabilir ama patrondan ricacı olacağına git işçiden bir lira topla..
Peki bu suikasta geri dönersek, doğru tepki verilebildi mi sizce?
O günün koşullarında yapılabilecek her şey yapıldı, doğrudan siyasi iktidar suçlandı, siyasi iktidar öldürtüyordu zaten. Resmi polis, devletin memuru bunu yaptı, olayı görenlerin bazıları şahitlikten vazgeçti. Liberalleşti o arkadaşlar sonra. O konuda Taylanın kız kardeşi Halenin bir sürü yazdıkları, açıklamaları vardır, onlara bakabilirsiniz.
AKPnin canını çok sıkan ve sürekli baskı altında tutmaya çalıştığı kurumlardan biri de üniversiteler. Aslında ülkede OHAL ilan edilmeden de üniversitelerde adı konulmamış bir OHAL hüküm sürüyordu. Tarihe baktığımızda sermaye sınıfının üniversiteleri ve öğrencileri sürekli bir tehdit olarak algıladığını ve baskılamaya çalıştığını görüyoruz. Sizce bunun sebebi nedir?
Üniversite öğrencisi toplumun en hareketli tabakasıdır. Hele soru sormaya, memleket üzerine düşünmeye başlamışsa düzenin sahipleri için önemli bir tehdit haline gelebilir. Gençliğinden kaynaklı olarak toplumun baskılarına karşı cesur davranabilen, ikna olduğu zaman mücadelesini hayatının merkezine koybilen "gözü kara" bir kesimdir gençlik.
Bütün dünyada sol, devrimci hareketler önce üniversitelerde başlıyor. Ama elbette yanlışlar da yapılabiliyor. Mesela üniversite gençliği kendisini siyasi parti zannetmeye, sınıf partisinin yerine koymaya başladı mı batırıyor. Türkiye'de geçmişte böyle oldu. Dev-Genç kendisini siyasi parti yerine koydu ve bitirdi. Öğrenci hareketleri, öğrenci mücadelesi önemlidir ama işçi sınıfı sürecin başını çekmeden devrimci dönüşümler mümkün değildir. Öğrenciler ancak sınıf için, o sınıfın öğretileri uyarına birtakım hizmetlerde bulunabilir ama esas olan sınıftır.
Sitemiz Bir Paylasim
Forum sitesidir Bu nedenle yazı, resim ve diğer materyaller sitemize
kayıtlı üyelerimiz tarafından kontrol edilmeksizin eklenebilmektedir. Bu
nedenden ötürü doğabilecek yasal sorumluluklar yazan kullanıcılara
aittir. Sitemiz hak sahiplerinin şikayetleri doğrultusunda yazı ve
materyalleri 48 Saat içerisinde sitemizden
kaldırmaktadır.
Bildirimlerinizi info@solpaylasim.com adresine
yollayabilirsiniz.